Biết yêu bản thân – yếu tố xây dựng hạnh phúc

Biết Yêu Bản Thân là một khái niệm lạ trong văn hóa Nho giáo, bởi con người bị ràng buộc bởi chung quanh, làng xóm, họ hàng hay tôn giáo. Yêu bản thân là một chuyện không nên đối với xã hội phong kiến. Trong xã hội tự do và tranh đua hơn, con người bắt buộc phải có một cái neo cho bản thân để tự tin vào con người và bản sắc chính mình, để hiểu và kiếm được hạnh phúc phù hợp với bản thân. Khi yêu bản thân, người ta có một cuộc sống không bị lệ thuộc vào người khác để chứng tỏ mình. Họ có giới hạn rõ ràng trong liên hệ, biết giá trị, và cái gì mình muốn, và cái gì có thể cho đi. Nói cách khác, Biết Yêu Bản Thân là không để mất đi yếu tố bản thân cho người khác. Tôi xin viết lại một câu chuyện thật 100% xảy ra gần đây. Tên nhân vật được thay đổi.

Minh họa: Unsplash

1/

Đang ngủ, bố mẹ giật mình vì tiếng hét của con gái, Ni. Hai người vội chạy sang phòng con. “Mở cửa cho bố mẹ”. Im lặng. Bố sốt ruột: “Con mở ngay cửa”. Ni lên tiếng: “Con không sao, bố mẹ về ngủ đi”. Mẹ nóng lòng: “Không, con mở cửa cho bố mẹ”. Ni: “Con đâu có gì”. Mẹ: “Anh lấy chìa khóa mở ngay đi”. Bố vội chạy đi kiếm chiếc chìa khóa dự trữ và mở cửa. Ni ngồi trên ghế, gục đó. Con dao trên bàn, vết cắt, cánh tay rỉ máu. Mẹ chạy lại ôm Ni: “Có bố mẹ đây mà, con lại cắt tay làm gì. Có gì nói bố mẹ”. Ni ôm mẹ khóc nức nở: “Con không xứng đáng, con không xứng đáng”. Mẹ ôm vỗ về không biết phải làm gì. Chuyện này đã xảy ra nhiều lần. Ni vừa mới chia tay Long, người bạn trai. Trước khi chia tay, Long tâm sự với mẹ Ni về lý do chia tay, và gửi gấm. Bà hiểu Ni và hiểu tại sao Long cần chia tay. Ni đã không yêu mình đủ, nên nhiều khi, những điều bình thường Long làm đều khiến Ni khó chịu trong lòng, và thậm chí nghi ngờ tuôn ra.

Ví dụ, một tin nhắn của cô bạn cùng lớp tới Long, một trang web có cô con gái đẹp Long đọc, thậm chí những bạn gái cũ của Long bây giờ giữ liên lạc trên facebook. Có những lúc Ni đay nghiến Long, tại sao lại đọc facebook của họ, hay tại sao liên lạc với cô kia… Ni sống qua Long, và Ni rất sợ mất Long. Những khi được Long khen đẹp, Ni lại nghĩ là Long khen tội nghiệp. Mỗi khi Long khuyến khích điều gì đó. Ni lại nghĩ Long giả vờ. Giờ giấc của Long cũng được Ni canh và nghi vấn. Ni biết vấn đề tâm lý của mình, ngay trước khi gặp Long. Nhưng Ni không thể kiềm chế được bản thân. Không muốn yêu nhưng Ni đã không ngăn được trái tim mình. Nỗi khổ sâu xé trong lòng Ni.

2/

Long gặp Ni khi cả hai học năm thứ nhất đại học. Long đã mất rất nhiều công lao để đeo đuổi Ni. Một cô gái đẹp và thông minh. Long thương Ni một cách say đắm, vì tình yêu ban đầu của cả hai. Ni có tính nết dịu dàng và đảm đang, chăm lo cho Long không chê vào đâu được. Long và Ni rất hợp tính và sở thích. Họ chia sẻ nhau nhiều kỷ niệm đẹp. Những cuộc đi chơi, dã ngoại. Thế nên ban đầu, họ tưởng tình yêu này sẽ không tàn. Họ có cả một dự tính màu hồng sang Nhật để dự Thế Vận Hội. Ni giữ một lọ thủy tinh có nhiều ngôi sao nhỏ. Mỗi ngôi sao là một nơi mà Ni ước được đi tới với Long. Ngày tháng trôi qua. Ni càng ngày càng lệ thuộc vào tình yêu của Long. Nhưng dần, vì công việc và cần thiết của tương lai, họ phải có những giao tiếp xã hội riêng.

Minh họa: Unsplash

Xung đột tăng dần mỗi lần hai người gần gũi. Tính Long lại rất bao dung và nhường nhịn. Nên Ni vô tình đẩy Long rất sâu vào trũng. Những trận cãi vã giữa đêm. Những lần cắt tay của Ni để tự hành hạ. Sau cùng, Long quyết định phải chia tay hoặc làm cái gì đó, mặc dù cực kỳ đau khổ. Nhưng nỗi đau không làm gì luôn dai dẳng. Long tâm sự với bố mẹ. Bố mẹ hỏi tại sao con thương Ni và rất hợp mà muốn chia tay. Long trả lời. Ni không thể nào tự thương mình được, nếu con ở quanh nàng. Và như thế, tình yêu lệ thuộc của Ni sẽ không đi đến đâu.

Đêm đó, một giờ sáng. Long gọi bố mẹ. “Con ở đâu?” – Bố hỏi. Long trả lời, giọng trùng buồn” “Con đang ở parking lot khu chung cư đại học của Ni. Con vừa mới chia tay Ni”. “Ni có sao không con?” – Bố quan tâm hỏi, mặc dù ông chỉ gặp Ni vài lần, vì mùa dịch. Long kể: “Con đề nghị với Ni là mình tạm ngưng một năm tình cảm, hay làm bạn theo kiểu platonic relationship, nhưng Ni không chịu. Nói nếu chia tay thì chia tay luôn, không lừng chừng. Thế là con quyết định chia tay”. “Bố mẹ hiểu rồi. Thế cũng tốt. Con rất can đảm. Thôi con về đi. Bố mẹ chờ con”. Long nói: “Vâng, nhưng con buồn quá”.

Tiếng tít tít reo nhỏ trên phone Long vì có người gọi tới. Long nói: “Bố, Ni đang gọi con, con phải làm sao?”. Bố mẹ nói: “Thôi con về đi, đừng trả lời phone, một khi con đã quyết định, không dùng dằng được. Con phải giúp con và giúp Ni”. Long trả lời: “Vâng, con đang bắt đầu về”. Trên đường về, Ni liên tục gọi Long. Nhưng bố mẹ Long giữ Long trên phone hơn hai chục phút, cho đến khi Long về.

3/

Long về đến nhà. Bố đang chờ phòng khách. nói: “Con tắt phone đi, rồi đi ngủ”. Bố muốn giúp Long dứt khoát. Long nghe lời tắt phone và vào phòng trùm chăn. Một lúc sau, hai vợ chồng, tưởng mọi thứ xong xuôi, tính đi ngủ, thì bố Long thấy cuộc gọi nhỡ của Ni. Bố lo cho Ni nên nói mẹ gọi lại. Ni cho biết đang ở trước cửa nhà. Ni nói vì Long không trả lời nên Ni sợ Long có mệnh hệ gì trên đường về nhà, nên chạy theo. Và Ni nói Ni yên tâm rồi, và sẽ trở về. Nghe giọng của Ni, bố Long biết Ni không an. Sợ Ni lái xe về một mình, Bố Long bảo mẹ hỏi cô ấy: “Con muốn vào nhà ngồi nói chuyện không?”. Ni mừng rỡ: “Nếu không làm phiền hai bác”.

Hai giờ sáng, phòng Long đã đóng chặt. Ni ngồi tâm sự với bố mẹ Long. Nỗi buồn chất nặng trên khuôn mặt xinh đẹp. Bố Long khuyên: “Nếu duyên này có thật là của mình thì nó sẽ trở lại. Con về tịnh dưỡng. Đây là cơ hội cho cả hai vượt qua tình yêu trai gái để tìm được một hạnh phúc thật sự”. Bố Long đã trải nghiệm về việc tình yêu trai gái chỉ làm mù đi quyết định đúng đắn của đường dài bền vững, đòi hỏi sự đồng lòng, đồng tình, và đồng tư tưởng. Ni nói: “Cháu hiểu rồi. Cháu mong có câu hỏi gì bác giúp cháu ý kiến?”. Mẹ Long nói: “Chắc chắn rồi cháu. Hai bác và Long luôn muốn cháu được tốt hơn và hạnh phúc hơn, cho dù cháu có Long hay không – chúng ta ai cũng phải trải qua thử thách – và bác giúp gì được sẽ sẵn lòng. Con muốn bác chở về không, 6 giờ sáng rồi”. Ni cảm ơn, và tự lái xe về.

Hôm sau thức dậy, Long cảm ơn bố mẹ đã hỗ trợ lúc cần nhất. Long kể ngày xưa Ni đã bị trầm cảm, một phần vì áp lực gia đình khi Ni học bao nhiêu cũng không đủ, luôn bị so sánh. Một phần vì Ni muốn làm vui lòng bố mẹ mà không vì động lực bản thân. Dần dần, Ni đã đánh mất hồn nhiên, và cảm thấy mình không có giá trị trong cuộc đời. Vì thế nên Ni muốn dùng người mình thương để thấy giá trị bản thân. Long giải thích cho bố mẹ là đã nhờ, và chia sẻ cách cho bạn bè và gia đình của Ni, để giúp cho Ni yêu lại bản thân.  Long nói: “Con đã giải thích, Nếu Ni yêu lại bản thân. Và còn muốn tiếp tục, và cả hai không có liên hệ tình cảm với ai, thì sẽ cho nhau một cơ hội”.

4/

Sau vài ngày chia tay, Ni lấy lại bình tĩnh và thấm hiểu tại sao Long phải quyết định. Những ngày đầu, vì Long quyết định không liên hệ để Ni tự có động lực đứng một mình. Ni viết nhiều về suy nghĩ và trải nhiệm, sau đó gửi cho Long. Long hỏi thêm ý kiến của bố mẹ. Bố mẹ nói cứ im để Ni bình phục. Nhiều tranh đấu trong lòng, nhưng Long cố dằn, lấy công việc để quên. Long có vài người bạn chung với Ni nên biết tiến trình của Ni. Sau khoảng một tháng, Ni không còn gửi và liên lạc với Long nữa.

Khoảng sáu tháng sau, Long rủ bố chạy bộ. Bố rất mừng. Trên đường chạy, Long nói bố. Đây là nhà Ni. Bố chợt hiểu. Tình cảm với Ni, Long vẫn còn ôm ấp. Long kể cho bố nghe nhiều về những câu chuyện của Long và Ni. Bố bùi ngùi hỏi: “Nếu Ni trở lại yêu thương con như xưa thì sao?”. Long trả lời: “Tùy bố. Có duyên mà không biết có nợ hay không. Bố biết con thương Ni mà. Nhưng con chỉ muốn Ni tốt cho cuộc sống của cô ta. Nếu có nợ thì con sẽ rất vui. Nhưng con muốn chắc chắn là Ni được hạnh phúc, và con cũng có hạnh phúc. Lúc đó, nếu chúng con trở lại với nhau bằng sự tự tin của bản thân, hạnh phúc mới đúng là hạnh phúc đầy”. Bố Long mừng là Long đã thấm sự khác biệt giữa tình cảm trai gái nhất thời và tình nghĩa dài hạn.

Minh họa: Unsplash

5/

Hai tuần trước, Long nói bố: “Con đã liên lạc lại với Ni rồi. Ni bây giờ rất tự tin. Ni đã tìm tới bác sĩ tâm lý và họ đã giúp Ni, dần tìm lại con người của Ni. Ni cảm ơn con là đã giải thoát cho Ni, để Ni thực sự tìm lại được con người của mình. Chúng con có đi chơi với nhau và con rất mừng vì Ni nói câu này”. Bố tò mò hỏi: “Ni nói câu gì mà con mừng?”. “Ni nói, em không còn thương dễ nữa. Nếu trở lại, em phải coi anh có thực sự cho em hạnh phúc em cần không”. “Bộ con không buồn việc có thể mất Ni?” – Bố hỏi. Long trả lời: “Nếu Ni không bao giờ là của con thì làm sao con mất? If we are never meant for each other, she’s never mine”.

@theNewViet

Chuyên đề bookmark

Tản mạn

Cùng Tác Giả: Lương Tạ

“Nghề” nuôi con

Lương Tạ (29/08/2020)

Có những bạn mới quen, hỏi tôi làm nghề gì. Tôi chìa cho họ tấm danh thiếp – trên đó có chữ “Bố”. Đây là một nghề rất lạ. Vì cho dù không được trả lương, khổ cực, tốn tâm trí, thời gian, và tinh thần, nhưng tôi vẫn đâm…

Một Hiện Tượng Người Việt

Lương Tạ (25/08/2020)

Sau khi đăng bài Amanda Nguyễn – cô ấy là ai vào ngày 20-8-2020, theNewViet nhận được thêm bài viết dưới đây. Tác giả Lương Tạ, một người thân với gia đình cô Amanda Nguyễn, đã thuật lại nhiều chi tiết thú vị ít được biết đến về nhân vật…

Một Người Mỹ Mà Tôi Tôn Kính

Lương Tạ (24/08/2020)

Trong chuyến đi dài 12 ngày qua nhiều Tiểu bang vào đầu tháng 2 năm 2020, cùng nhóm doanh nhân trẻ 2030, khi chúng tôi lái xe qua Tiểu bang Arizona, tôi đã chia sẻ với nhóm đồng hành của mình một thần tượng của tôi đã sống ở đó,…

Chuyên Đề: Tản mạn

Mồ hôi của đá…

Hoa Quỳnh Nguyễn (23/04/2026)

Khi đọc Mồ hôi của đá của Nhật Tiến trong mạch đối chiếu với Nỗi buồn chiến tranh của Bảo Ninh hay các tác phẩm của Phan Nhật Nam, tôi dần nhận ra, chiến tranh trong văn chương đã định hình cách một thành phố mang nỗi đau của tôi…

“Dạ, xin lỗi cho em qua…”

Hoa Quỳnh Nguyễn (15/03/2026)

Tôi là người Hà Nội và rõ ràng tôi có niềm kiêu hãnh của mình, luôn là thế. Sự kiêu hãnh ấy khiến tôi vừa có một nửa kiêu kì, vừa có một nửa tò mò. Tôi nhìn thế giới bằng ánh mắt của người tin rằng mình hiểu nhưng…

Tôi và Hà Nội và Tokyo

Hoa Quỳnh Nguyễn (01/01/2026)

Mỗi lần trở về Hà Nội, tôi đều có cảm giác mình đang mắc kẹt giữa hai mép thời gian, không hẳn là chia tay cũng không đủ can đảm để ở lại. Tôi hạ cánh xuống Nội Bài vào một buổi sáng mưa phùn, giọng chị Bống vang lên…

You Needed Me – Vì anh cần có em

Tidoo Nguyễn (27/11/2025)

Ca khúc “You needed me” giống như đốm lửa hồng nhen nhóm giữa trời đông lạnh giá, truyền hơi ấm đến trái tim của người từng trải qua tổn thương tinh thần trước sự biến động trong đời. Câu chuyện ẩn trong ca khúc có ý nghĩa tích cực vì…

Bài Ngẫu Nhiên

Một thời Phật học rực rỡ

Mạnh Kim (16/06/2024)

Khó có thể quên những tên tuổi khổng lồ Thích Minh Châu, Kim Định, Vũ Văn Mẫu… Họ là những người nhẹ nhàng đặt từng viên gạch nặng trịch góp phần dựng lên tòa lâu đài tư tưởng vĩ đại của Phật học.

Tinh thần người Hong Kong thể hiện qua văn hóa

Barry Huynh (06/09/2020)

Hong Kong đang thay đổi nhiều bởi Luật An ninh Quốc gia mà Bắc Kinh áp đặt. Chủ nhật 6-9-2020, khoảng 90 người biểu tình lại bị bắt. Sự quan tâm của thế giới nói chung và người Việt nói riêng không chỉ là vấn đề chính trị mà là…

Mạn đàm về việc đọc sách

Trần Quang Đức (22/04/2026)

Tôi thường coi sách vở như những dòng ý thức được lưu dấu qua hình hài chữ nghĩa. Những con chữ nằm yên trên trang giấy, nhưng lại là vết tích suy nghĩ, xúc cảm, tưởng tượng của một người trong khoảng không gian, thời gian nào đó. Khi mở…

220 năm kiến trúc Nhà trắng

Mạnh Kim (22/09/2020)

Tính đến ngày 30-10-2020, Nhà trắng đã có lịch sử tròn 220 năm. 20 năm trước, một chương trình lễ trang trọng đã diễn ra tại South Lawn, với màn trình diễn minh họa lại sự kiện John Adams trở thành tổng thống Mỹ đầu tiên dọn đến Nhà trắng…

Tiểu luận Harvard – Alexandra Todorova

Phan Hoàng My (18/01/2021)

Là một đứa bé lớn lên trên hai châu lục, cuộc đời tôi luôn được xác định bởi câu hỏi “Nếu như….?”. Nếu như tôi được sinh ra ở Mỹ thì sao? Nếu cha mẹ tôi không có được tấm thẻ xanh thì sao? Nếu chúng tôi cứ sống ở…

Linh hồn và ký ức phố

Lưu Hương (10/09/2020)

1…    Cậu bạn người Sài Gòn của tôi cảm thấy thất vọng ngay lần đầu tiên đến Hà Nội. Bạn nói, “nếu không có cậu, tớ có lẽ sẽ chẳng còn lý do gì để quay trở lại thành phố này”. Bạn tôi mới chỉ chạm mặt Hà Nội,…