Fanpage Nhật Ký Yêu Nước (NKYN) từng được xem là một trong những diễn đàn xã hội – chính trị sôi động và có ảnh hưởng nhất tại Việt Nam. Trong những năm phong trào biểu tình ôn hòa chống sự bành trướng của Trung Cộng còn sôi sục, NKYN trở thành nơi tập hợp tiếng nói mạnh mẽ, điểm hẹn của những người yêu nước, khát khao tự do và công lý.
Dù nhiều lần bị tin tặc tấn công, chặn hiển thị, thậm chí bị đổi tên (thành “Văn Toàn”), tính đến tháng 8-2025, NKYN vẫn có khoảng 800 ngàn lượt theo dõi, một con số cho thấy sức hút và những nỗ lực bền bỉ. Để tránh sự truy sát của nhà cầm quyền, các quản trị viên của fanpage đều ẩn danh. Tháng 7-2023, lần đầu tiên công chúng biết đến cái tên Phan Tất Thành, một cựu admin NKYN, sau khi anh bị bắt với nhiều chi tiết kinh hoàng, gây sửng sốt dư luận.
Vậy Phan Tất Thành là ai?
Phan Tất Thành, sinh năm 1986 tại Sài Gòn, lớn lên trong một gia đình di cư “Bắc 54”. Ông Trịnh Văn Tiến, ông ngoại của anh, từng là một thương gia trải qua nhiều biến cố trong thời kỳ Việt Minh kiểm soát miền Bắc. Đầu thập niên 1950, ông bị giam cầm tại nhà tù Hỏa Lò, nhưng bằng cách kỳ diệu nào đó, ông đã vượt ngục, trốn thoát sang Singapore. Sau đó, ông bí mật trở lại Việt Nam rồi nhờ người về Hà Nội đón vợ con vào Đà Lạt đoàn tụ. Đầu năm 1957, cả gia đình chuyển vào Sài Gòn sinh sống.
Thành có ba người cậu ruột đều phục vụ trong Quân lực Việt Nam Cộng Hòa. Giống như nhiều gia đình miền Nam khác, biến cố Tháng Tư 1975 đã đẩy gia đình ông Tiến vào cảnh tù túng, cùng quẫn. Họ phải bán hết tài sản và nhiều lần vượt biên tìm tự do nhưng đều thất bại. Khi trở về Sài Gòn, cả hai căn nhà của họ đều bị quân cộng sản chiếm dụng.
Mẹ của Thành, bà Trịnh Thị Nam Mỹ, kể rằng Thành là đứa trẻ ít nói, trầm tính nhưng già dặn và tự lập. Ngoài giờ học, ba anh em Thành phải chia nhau việc nhà: đứa bưng bê, đứa dọn dẹp, đứa phụ mẹ bán hàng ăn để lo miếng cơm từng bữa.
Có một kỷ niệm xa xưa vẫn ám ảnh bà Mỹ khi nhớ lại. Năm Thành tám tuổi, bà Mỹ đang bệnh nhưng vẫn gắng gượng buôn bán. Được mẹ sai đi mua thuốc nhưng cậu bé Thành lại mang về loại thuốc mẹ không dùng được. Sợ quá, cậu bé chui vào trong tấm chiếu, cuộn mình trốn trong đó. Trời xế chiều, chờ mãi không thấy con ra phụ dọn hàng, bà Mỹ hoảng hốt đi tìm. Bà gõ cửa, hỏi thăm từng nhà hàng xóm, không ai trông thấy Thành ở đâu. Bà quay về, định sửa soạn ra đồn công an báo tin.
Rồi bà phát hiện có thứ gì đó đang động đậy trong chiếc chiếu cuộn tròn sát chân tường. Bà lại gần, kéo chiếc chiếu ra và ôm chầm lấy con trai, òa khóc. Trong đầu óc non nớt của một đứa trẻ lên tám, nó nghĩ rằng nếu uống gói thuốc nó mang về, mẹ có thể sẽ bệnh nặng thêm, hoặc sẽ nằm hoài trên giường không dậy với anh em nó nữa. Từ thuở ấy, nỗi ám ảnh về sự chia lìa bám riết lấy mẹ con bà Mỹ, như một điều định sẵn cho tương lai, vào cái ngày Thành bị tống vào cảnh tù đày.
Sau khi tốt nghiệp trung học, để tiết kiệm thời gian và chi phí, Phan Tất Thành chọn học ngành điện tử ở một trường cao đẳng tại Sài Gòn, thay vì đại học. Anh từng làm việc cho một số ngân hàng tư nhân, rồi mở công ty riêng, chuyên vận chuyển hàng hóa sang Mỹ. Thành vẫn thế: lầm lỳ, kín đáo, ít khi bày tỏ suy nghĩ, nhưng luôn chu toàn trách nhiệm với cha mẹ.
Vụ bắt cóc kinh hoàng
Ngày 5-7-2023, hai anh em Phan Tất Thành bất ngờ bị công an phường 14, quận 3 triệu tập với lý do “ký giấy liên quan vụ em trai gây tai nạn giao thông tại Đà Nẵng”. Buổi tối cùng ngày, công an thả người em là Phan Tất Công nhưng lại bí mật đưa Thành tới khách sạn Hoàng Nam (thuộc phường 14, quận 3) và tra khảo ở đó suốt sáu ngày. Để ngăn tiếng la hét, công an đã nhét giẻ vào miệng Thành mỗi lần tra tấn. Đêm 11-7, Thành bị đưa tới trụ sở Cơ quan An ninh Điều tra, số 161 Nguyễn Du nhưng đã trốn thoát khỏi nơi này vào rạng sáng hôm sau. Thành đã gọi điện về nhà, tường thuật lại toàn bộ sự việc bị tra tấn, đánh đập cho gia đình nghe.
Ngày 12-7, công an triệu tập mẹ và em trai của Thành để tra hỏi. Bà Trịnh Thị Nam Mỹ, 70 tuổi, bị đánh đến ngất xỉu; trong khi ở phòng khác, em trai Thành bị sáu tên công an thay nhau tra tấn, có lúc đánh bằng dùi cui điện. Chiều ngày 13-7, công an mới thả bà Mỹ và Công về, sau khi đã bắt được Phan Tất Thành.
Ngày 15-7, công an kéo đến khám nhà và thông báo miệng với gia đình rằng Thành bị khởi tố theo Điều 117 – Tuyên truyền chống nhà nước. Sau nhiều ngày và nhiều lần gõ cửa các cơ quan công quyền để tìm tung tích con trai, cuối cùng ông Phan Tất Chí cũng được biết Thành bị giam giữ trong nhà tù Chí Hoà. Công an miễn cưỡng đưa cho ông tờ Quyết định tạm giam, nhưng ghi ngày bắt là 12, chứ không phải ngày 5-7. Nghĩa là sáu ngày Phan Tất Thành bị công an bắt cóc, tra tấn dã man trong khách sạn và tại trụ sở cơ quan An ninh Điều tra, không được tính vào thời gian ở tù, chiếu theo luật của cộng sản.
Tháng 2-2024, sau hơn bảy tháng tù, Thành được gặp gia đình lần đầu tiên. Thành kể, nhiều lần bị tra tấn, dùng nhục hình để ép cung trong cả thời gian ở Cơ quan An ninh Điều tra lẫn nhà tù Chí Hòa.
Ngày 8-5-2024, Phan Tất Thành bị kết án tám năm tù giam, ba năm quản chế theo Điều 117. Tại phiên tòa, anh khẳng định mình vô tội, tố cáo bị tra tấn để bức cung, nhưng chủ tọa liên tục ngắt lời. Hai luật sư cũng chỉ ra fanpage “Nhật Ký Yêu Nước” vẫn có bài đăng mới sau khi Thành bị bắt, song tòa không chấp nhận.
Chỉ sau sáu tháng tù, Thành đã sụt gần 20 kg, thị lực giảm sút, sức khỏe tụt dốc nhanh chóng vì những trận đòn thù.
Ông Phan Tất Chí bộc bạch, nếu không xảy ra biến cố ấy, cả đời ông vẫn nghĩ con trai mình là một kẻ vô cảm, chỉ biết sống cuộc đời riêng mà không quan tâm đến thực trạng xã hội. Con cái gặp đại nạn, cha mẹ nào không đau xót. Nhưng đằng sau nỗi đau ấy là niềm tự hào. Tự hào vì con đã biết sống cho lẽ phải, đã dũng cảm đứng về phía những phận người khổ đau, oan ức.
Phan Tất Thành đã lặng lẽ dấn thân, không ồn ào, không cần ai công nhận hay tung hô. Và bây giờ, người thanh niên ấy vẫn đang một mình chịu đựng những năm tháng tù đày, với niềm hy vọng một ngày mai, dân chủ sẽ nở hoa trên xứ Việt.
Tháng Chín, 2025
