Bức tranh nghề báo

✍️✍️✍️

Đêm qua tôi xem bộ phim True Story, bộ phim về nghề báo dựa trên câu chuyện có thật. Hai nhân vật chính, một cựu phóng viên của The New York Times và một kẻ sát nhân đã ra tay giết cả gia đình mình.

Anh phóng viên là một cây bút nổi tiếng của The Times lúc đó, người chỉ trong ba năm đã có 10 bài ở trang bìa và luôn nuôi mơ ước đấu tranh cho những người “không có tiếng nói”, đưa sự thật đến với công chúng. Anh này phạm phải một sai lầm khi cố cụ thể hóa câu chuyện của một nhóm nhân công trẻ em ở Phi châu thành câu chuyện của một cậu bé. Anh mất việc và rơi vào sự xa lánh của đồng nghiệp vì phạm lỗi lầm cơ bản của nghề báo: không truyền đi sự thật.

Cho đến khi người phóng viên này biết được có một kẻ giết người bị bắt nhưng trước đó đã mạo danh của anh khi đi trốn vì hâm mộ những bài viết của anh. Câu chuyện giữa hai người xoay quanh việc người phóng viên muốn tìm ra sự thật đằng sau vụ án mạng khủng khiếp. Ban đầu vì đó là “một đề tài của đời người” mà bất kỳ cái kẻ săn tin nào cũng thèm muốn. Sau đó là ham muốn giành lấy lẽ công bằng cho kẻ phạm tội. Và cuối cùng sau nhiều sự kiện thì ước mơ của anh phóng viên chỉ là cố đưa ra được một sự thật khả dĩ gần sự thật nhất. Không phán xét, không bào chữa, không vì danh tiếng. Chỉ vì người đọc, vì nghề báo.

✍️✍️✍️ 

Khi bắt đầu với vị trí phóng viên tập sự, ai cũng mong muốn mình sẽ đem được sự thật đến với độc giả, được trở thành cây bút nhiều người biết tới. Dần rồi khao khát đó rơi đi mất. Vì sự mài mòn mỗi ngày của nghề nghiệp, vì những hạn chế với quyền tự do, và mạnh hơn cả là vì muốn kiếm tiền thật mau khi nghề báo đang ngày càng khó khăn.

Sự thật diễn ra luôn như một bức tranh với nhiều mảnh ghép mà mỗi người làm báo chỉ hơn nhau ở chỗ ai là người thu nhặt được nhiều mảnh ghép nhất. Sự thật đến với người đọc thường đã được những người làm báo lắp ghép lại theo những quy tắc đã đề ra bởi những người đi trước nhằm tránh việc sai sót, hoặc người làm nghề lắp ghép theo ý mình. Chính những quy tắc giữ cho cái nghề lắp ghép này có được bức tranh gần với sự thật nhất. Quy tắc cơ bản đó là nguồn tin, phối kiểm, trung lập… Cho dù nghề báo giờ đây phát triển đến thế nào, thay đổi ra sao thì vĩnh viễn những quy tắc đó phải được giữ nguyên.

Một tờ báo chỉ được có tôn chỉ chứ không thể có quan điểm. Quan điểm duy nhất của tờ báo là phải đưa được thật nhiều quan điểm đang tồn tại trong xã hội cho người đọc tổng hợp và chọn lựa. Cố đặt mình vào một quan điểm là tự bỏ đi vị thế trung lập của nhà báo, thứ duy nhất khiến nhà báo được xã hội tôn trọng. Đây đó tôi thường thấy người ta dè bỉu nghề báo, khinh miệt nhà báo. Phản ứng này của xã hội là không sai nhưng trước khi dè bỉu hay khinh miệt thì cần phải xác định cho rõ, thứ mình vừa đọc có phải là bài báo, người mình biết có phải là nhà báo và đó có phải là nghề báo, hay không!

Cuối cùng thì nhà báo phải do bạn đọc thừa nhận. Chức phận này không bao giờ đến từ vị trí của Tổng biên tập, Phó tổng biên tập, Thư ký tòa soạn, Biên tập viên hay Phóng viên và càng không bao giờ đến từ chiếc thẻ nhà báo.

Bài Ngẫu Nhiên

Về vụ án Trịnh Bá Phương

TheNewViet (30/09/2025)

Tuyên Bố Chung của Mạng Lưới Nhân Quyền Việt Nam và Người Bảo Vệ Nhân Quyền Ngày 27 Tháng 9 Năm 2025 về việc Tù Nhân Lương Tâm Trịnh Bá Phương Bị Kết Án 11 Năm Tù. Ngày 27/9/2025, Toà án Nhân dân thành phố Đà Nẵng đã mở phiên…

Làm thế nào để nuôi hy vọng trong thời đại… tuyệt vọng?

Lê Minh An (05/01/2021)

Năm mới 2021 đã bước qua vài ngày nhưng gần như chưa có nhiều dấu hiệu cho thấy điều gì tốt đẹp hơn đang mỉm cười chờ phía trước. Dịch bệnh vẫn chưa được khống chế ở nhiều nước. Mỹ tiếp tục “toang” vì Covid-19. Châu Âu đang đóng cửa…

Tại sao tôi lại khóc khi nhìn thấy hình ảnh của sư Minh Tuệ?

Giang Kate (12/06/2024)

Tôi nghĩ điều quan trọng nhất không phải là giờ thầy đang ở đâu mà là “Tôi đang ở đâu?” trong hành trình của mình. Những ngày qua không ít lần nước mắt tôi cứ rơi xuống khi nhìn thấy hình ảnh của sư Minh Tuệ. Từ hình ảnh gần…

Hoàng Xuân Hãn và những sáng tạo trong từ vựng khoa học

SPLUS Academy (05/12/2025)

Ở giai đoạn bản lề của lịch sử, tài liệu tiếng Việt còn khiêm tốn, học giới Việt Nam đã đối mặt bài toán khó nhằn: làm sao để đặt tên cho những khái niệm khoa học hoàn toàn mới, vừa chính xác, vừa trong sáng, lại vừa mang “tính…

Tiểu luận Harvard – Eliza Alton

Phan Hoàng My (03/01/2021)

Sự kiện tác động mạnh nhất lên cuộc đời và tạo nên con người ngày hôm nay của tôi, là cuộc đời và cái chết của mẹ. Mẹ và tôi chưa bao giờ có một mối quan hệ mẹ con bình thường. Nhưng chúng tôi có một mối liên kết…

Sài Gòn những ngày cuối cùng và nhân tố Trung Cộng

Mạnh Kim (31/03/2021)

Trong chương 24 “I will draw out my sword”, phần “The final actor: China” (từ trang 553), tác giả George J. Veith đã thuật một số chi tiết về sự can dự của Trung Cộng vào chính trường Nam Việt Nam vào những ngày cuối cùng của nền Đệ nhị…