Nút “Like” của Facebook ra đời như thế nào?

Getty Images

Nút “Like” của Facebook ra đời như thế nào?

Ngày 28-09-2020 (GMT +7)

ByHUỲNH DUY LỘC

Dân số thế giới hiện có 7,8 tỷ người và 1/3 trong số đó đang dùng Facebook mỗi tháng. Khoảng 2,3 tỷ người dùng ít nhất một dịch vụ Facebook mỗi ngày. Chưa thấy con số thống kê tổng lượt “like” Facebook toàn cầu là bao nhiêu nhưng chắc chắn một điều rằng có hàng tỷ người đang ngày đêm đếm “like” trên trang cá nhân. Nếu Facebook là một kỹ thuật gần như không thể thiếu ở thời đại này thì “like” là một hiện tượng xã hội, đến mức không ít người trở nên “ngáo like” (thích post đủ thứ chỉ để hiện diện trên mạng và chỉ để được “like”). Thế nhưng ít ai biết nút “like” ra đời như thế nào…

Steven Levy và quyển “Facebook: The inside story”

Trong quyển Facebook: The inside story (2020), tác giả Steven Levy, chủ biên tạp chí Wired, đã viết về sự ra đời của nút “like” như sau:

Và rồi một ý tưởng xuất hiện, làm tăng giá trị của trang Facebook, có ảnh hưởng tới Bản tin (News Feed) và giúp Facebook mở rộng ra thế giới: nút Like (nút Thích). Ý tưởng về nút Like bắt đầu manh nha từ tháng 7-2007, sau khi Bản tin ra đời chưa đầy một năm. Có tên mã là Props, dự án này là một cố gắng giúp người sử dụng Facebook chấp thuận chia sẻ những câu chuyện trên bản tin của mình. Leah Pearlman, nhà thiết kế trong đội ngũ kỹ sư thiết kế, đã có ý tưởng về nút Like sau khi nghe một người bạn của cô nói rằng cần phải có một cái gì đó giống như một “quả bom” để nêu bật một tin, bài nào đó.

Pearlman đề xuất phải đưa ra một cái gì đó để thể hiện sự say mê hay hứng khởi. Điều này giúp làm nhẹ áp lực phải trả lời những tin hay bài nào đó bằng lời tán thưởng hay những câu sáo mòn. Justin Rosenstein, người chủ trì nhóm kỹ sư thiết kế trang, cũng thấy rằng đây sẽ là cách để người sử dụng Facebook làm quen với những quảng cáo. Anh nói: “Chúng ta có thể tạo ra một mẩu quảng cáo gắn với việc một người sử dụng Facebook thích một trang nào đó, hoặc chúng ta có thể quảng cáo một trang nào đó với những người thích những trang tương tự”. Vì vậy, một cách tán đồng giản đơn có thể có ích trong việc xếp hạng các câu chuyện và cũng có ích cho quảng cáo. Đó có thể là một cách tinh tế để nhận biết những mối quan tâm của một người sử dụng mà không cần chờ họ chia sẻ với Facebook.

Sau một loạt email qua lại, một nhóm thiết kế tạm thời đặt tên cho dự án thiết kế nút Like là “nút Awesome” (nút Tuyệt vời), dù ai cũng nhớ từ “Awesome” gắn liền với việc khởi động Bản tin (năm 2006, người sử dụng nhấp chuột vào chữ “Awesome” sẽ thấy hiện ra Bản tin – News Feed. Đó là những ngày Bản tin mới ra mắt trên trang Facebook). Nhưng phải dùng biểu tượng nào? Một ngôi sao? Một dấu +? Một ngón tay cái giơ lên? Mùa hè năm 2007, Justin Rosentein và nhóm thiết kế nhỏ của anh lập mã và thiết kế hình ảnh của nút Like, dùng một ngôi sao làm biểu tượng. Tuy nhiên vì nhiều lý do, dự án bị đình lại.

Cuối năm ấy, một công ty khởi nghiệp mang tên FriendFeed ra đời. Trang web của công ty này có bản tin riêng tổng hợp những thông báo và tin, bài của nhiều mạng xã hội mà người sử dụng FriendFeed vẫn đăng nhập để sử dụng lâu nay. Bản tin của FriendFeed có một nút Like. Theo ghi chép của Andrew Bosworth về lịch sử nút Like, Facebook không hề biết tới nút Like của FriendFeed. Vào lúc Mark Zuckerberg quyết định rằng từ “Tuyệt vời” (Awesome) không diễn tả được hết ý nghĩa của một ứng dụng phản hồi và đặt lại cho nó một cái tên khác là “Like”, Facebook đã mua lại công ty FriendFeed. Cái giá sẽ là, ngoài việc loại bỏ được một đối thủ đe dọa Facebook trong tiếp thị và quảng cáo, còn tranh thủ được Bret Taylor, người đồng sáng lập FriendFeed, một kỹ sư từng làm việc cho Google, về làm kỹ sư trưởng ở Facebook. Paul Buchheit, một người đồng sáng lập khác của FriendFeed, rất thích thú khi hay tin Facebook đang thiết kế nút Like.

Lúc ấy, nhóm thiết kế cố gắng thiết kế lại cách thức hoạt động của Bản tin trên Facebook. Nhóm thiết kế Bản tin và nhóm thiết kế nút Awesome nhập làm một và đạt được thỏa thuận. Quyết định dùng ngón tay cái giơ lên làm biểu tượng cho nút Like xuất phát từ truyền thống của công ty Facebook: nút Poke cũng có hình một bàn tay.

Nút Like bên ngoài tổng hành dinh Facebook

Tuy nhiên phải mất một năm rưỡi, Facebook mới tung ra nút Like, phần vì Mark Zuckerberg luôn rất cẩn trọng trước khi cho ra mắt một sản phẩm mới. Sau bảy cuộc họp, Mark Zuckerberg vẫn không chịu dùng hình ngón tay cái giơ lên làm biểu tượng cho nút Like. Cuối tháng 12-2008, Jared Morgenstern tiếp nhận dự án thiết kế nút Like và tìm cách chứng minh nó sẽ không ngăn trở người sử dụng đưa ra những comment về tin-bài được like. Trong một email gởi Mark Zuckerberg, Jared Morgenstern cho anh hay sẽ thử nghiệm nút Like trên trang những người sử dụng Facebook ở các nước Bắc Âu rồi ghi nhận phản ứng. Jared Morgenstern xem việc Mark Zuckerberg không trả lời gì như một sự ưng thuận. Sau khi cho những người sử dụng Facebook ở Bắc Âu dùng nút Like và so sánh với những người không dùng, nhóm người khảo sát khám phá ra rằng nút Like lại làm tăng số lượt comment. Mark Zuckerberg quyết định tiếp tục triển khai dự án này.

Cuối cùng, nút Like ra mắt năm 2009. Sau đó, nó trở thành biểu tượng của chính Facebook, với hình ngón tay cái giơ lên xuất hiện khắp nơi ở bản doanh của công ty Facebook. Nhiều người đã chụp ảnh selfie trước những bức ảnh ngón cái giơ lên và tải lên mạng xã hội với hy vọng bạn bè của họ sẽ “like” những bức ảnh này…

Nguồn: Facebook: The inside story, Steven Levy; trang 202, 203, 204, 205, 206

Bài viết liên quan

Đăng ký nhận bản tin