Nhìn lại diễn tiến vụ bạo loạn ngày 6-1 tại Điện Capitol

Sự kiện kinh hoàng ngày 6-1-2021 (Evelyn Hockstein / The Washington Post via Getty Images file)

Nhìn lại diễn tiến vụ bạo loạn ngày 6-1 tại Điện Capitol

Ngày 11-04-2021 (GMT +7)

ByHIẾU CHÂN

Bản tin độc quyền của AP dựa trên tài liệu nội bộ của Ngũ Giác Đài, đăng ngày thứ Bảy 10-4-2021

Chiều ngày 6-1-2021, từ một căn phòng an toàn trong Điện Capitol, trong lúc những kẻ bạo loạn tấn công cảnh sát và phá hoại tòa nhà, Phó Tổng thống Mike Pence đã cố gắng khẳng định quyền kiểm soát. Trong một cuộc điện thoại khẩn cấp cho quyền Bộ trưởng Quốc phòng, ông đã đưa ra một yêu cầu đáng kinh ngạc: “Hãy dọn dẹp Điện Capitol,” ông Pence nói.

Cảnh bạo loạn trước tòa nhà Quốc hội Hoa Kỳ ngày 6-1-2021 (CNN)

Ở những nơi khác trong tòa nhà, lãnh đạo khối đa số Thượng viện Chuck Schumer và Chủ tịch Hạ viện Nancy Pelosi cũng đưa ra lời kêu gọi tương tự tới các nhà lãnh đạo quân sự, yêu cầu quân đội triển khai lực lượng Vệ binh Quốc gia. “Chúng tôi cần giúp đỡ,” ông Schumer (Dân chủ, New York) nói trong tuyệt vọng, hơn một giờ sau khi phòng họp của Thượng viện bị đột nhập. Tại Ngũ Giác Đài, các quan chức đang thảo luận về báo cáo trên các phương tiện truyền thông rằng tình trạng lộn xộn không chỉ giới hạn ở thủ đô Washington mà thủ phủ của các tiểu bang cũng đang phải đối mặt với bạo lực tương tự trong cái dường như là một cuộc nổi dậy toàn quốc.

Đám đông đã được kích động bởi chính Tổng thống Trump về cái gọi là “cuộc bầu cử bị đánh cắp” (Eric Lee / Bloomberg via Getty Images file)

“Chúng ta phải lập lại trật tự,” tướng Mark Milley, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân, nói trong một cuộc điện thoại với các nhà lãnh đạo Ngũ Giác Đài. Nhưng trật tự đã không được khôi phục trong nhiều giờ. Những thông tin chi tiết mới về vụ bạo loạn chết người này nằm trong một tài liệu chưa được tiết lộ trước đây do Ngũ Giác Đài chuẩn bị để sử dụng nội bộ mà hãng tin AP thu được và đã được các quan chức chính phủ hiện tại và trước đây kiểm tra.

Dòng thời gian bổ sung thêm một lớp hiểu biết khác về trạng thái sợ hãi và hoảng loạn trong lúc cuộc nổi dậy diễn ra, phơi bày tình trạng không hoạt động của Tổng thống Donald Trump lúc bấy giờ và khoảng trống quyền lực đó đã góp phần làm cho quân đội và cơ quan thực thi pháp luật phản ứng chậm như thế nào. Nó cho thấy những sai sót về tình báo, sai sót chiến thuật và sự chậm trễ của bộ máy quan liêu đã bị che khuất do chính phủ không hiểu được quy mô và cường độ của một cuộc nổi dậy bạo lực do chính công dân của mình thực hiện.

Với việc ông Trump không tham gia, vấn đề xử lý vụ hỗn loạn rơi vào tay các quan chức Ngũ Giác Đài, một số phụ tá cấp cao của Tòa Bạch Ốc, các nhà lãnh đạo Quốc hội và Phó Tổng thống ẩn mình trong một hầm trú ẩn an toàn. Trong khi dòng thời gian giúp kết tinh tính chất điên cuồng của cuộc khủng hoảng, các tài liệu, cùng với nhiều giờ khai báo có tuyên thệ, chỉ cung cấp một bức tranh không đầy đủ về cách làm thế nào cuộc nổi dậy có thể tiến triển nhanh chóng như vậy, gây chết người như vậy, làm gián đoạn cuộc chứng nhận của Quốc hội việc ông Joe Biden được bầu làm tổng thống và trì hoãn việc chuyển giao quyền lực một cách hòa bình, dấu ấn của nền dân chủ Mỹ.

Các nhà lập pháp, được bảo vệ cho đến ngày nay bởi lực lượng Vệ binh Quốc gia, sẽ nghe ý kiến ​​từ Tổng thanh tra Cảnh sát Capitol vào tuần tới. Thượng nghị sĩ Amy Klobuchar (Dân chủ, Minnesota), Chủ tịch Ủy ban Quy tắc và Hành chính Thượng viện, nơi đang điều tra vụ bạo loạn, cho biết vào tháng trước: “Mọi giây phút mà chúng ta bỏ mất, tôi cần biết tại sao”.

Dòng thời gian lấp đầy một số khoảng trống đó…

Lúc 4:08 chiều ngày 6 tháng 1, khi những kẻ bạo loạn lùng sục Điện Capitol và sau khi họ gọi tên của bà Pelosi (Dân chủ, California) một cách đầy đe dọa và hét lên đòi treo cổ ông Pence, ông Phó Tổng thống đang ở một địa điểm an toàn và gọi điện cho Christopher Miller, quyền Bộ trưởng Quốc phòng, và yêu cầu câu trả lời.

Đã có một sự rạn nứt công khai giữa Trump và Pence. Ông Trump rất tức giận khi ông phó tổng thống từ chối đình chỉ việc chứng nhận phiếu đại cử tri. Ông Pence cho rằng, can thiệp vào quá trình đó là một hành động vi hiến. Hiến pháp nêu rõ rằng vai trò của phó tổng thống trong phiên họp chung này của Quốc hội chủ yếu mang tính chất nghi lễ. Tài liệu cho biết, cuộc gọi của Pence cho Miller chỉ kéo dài một phút. Pence nói rằng Điện Capitol không được bảo đảm an ninh và ông yêu cầu các nhà lãnh đạo quân đội đưa ra thời hạn để bảo vệ tòa nhà.

Tướng Mark A. Milley (Getty Images)

Thời điểm ấy là đã hai giờ trôi qua kể từ khi đám đông đã áp đảo lực lượng Cảnh sát Capitol vốn không chuẩn bị cho một cuộc nổi dậy. Những kẻ nổi loạn đã đột nhập vào tòa nhà, chiếm giữ Thượng viện và tiến sang Hạ viện. Trên đường đi, họ để lại sự hủy diệt và vô số mảnh vỡ. Hàng chục sĩ quan cảnh sát bị thương, một số bị thương nặng. Chỉ ba ngày trước đó, các nhà lãnh đạo chính phủ đã bàn về việc sử dụng Vệ binh Quốc gia.

Vào chiều ngày 3 tháng 1, khi các nhà lập pháp tuyên thệ nhậm chức cho phiên họp mới của Quốc hội, ông Miller và tướng Milley đã họp với các thành viên Nội các để thảo luận về ngày 6 tháng 1. Họ cũng đã gặp Trump. Trong cuộc gặp đó ở Nhà Trắng, Trump chấp thuận việc huy động Lực lượng Vệ binh Quốc gia của thủ đô Washington và cũng yêu cầu quyền Bộ trưởng Quốc phòng thực hiện bất kỳ hành động nào cần thiết khi các sự kiện diễn ra, theo thông tin mà AP thu được.

Hôm sau, ngày 4 tháng 1, các quan chức quốc phòng đã nói chuyện qua điện thoại với các thành viên Nội các, bao gồm cả quyền Bộ trưởng Tư pháp, và hoàn thiện các chi tiết cuối cùng về việc triển khai Lực lượng Cảnh vệ. Vai trò của Cảnh vệ chỉ giới hạn ở các nút giao thông và trạm kiểm soát xung quanh thành phố, một phần dựa trên những hạn chế nghiêm ngặt mà các quan chức thủ đô ủy quyền. Quyền Bộ trưởng Miller cũng ủy quyền cho Bộ trưởng Lục quân Ryan McCarthy triển khai lực lượng phản ứng khẩn cấp của Vệ binh thủ đô đóng tại Căn cứ liên hợp Andrews, nếu cần.

Chính quyền Trump và Ngũ Giác Đài rất cẩn thận với sự hiện diện quân sự dày đặc, một phần vì những lời chỉ trích mà các quan chức phải đối mặt sau khi Lực lượng Vệ binh Quốc gia và các cơ quan thực thi pháp luật dường như đã nặng tay trong việc chống lại tình trạng bất ổn dân sự là hậu quả của việc cảnh sát giết chết George Floyd ở Minneapolis. Đặc biệt, việc Vệ binh Washington D.C. dùng máy bay trực thăng để theo dõi đám đông ở trung tâm thủ đô trong những cuộc biểu tình đã bị chỉ trích rộng rãi. Hành động trái phép đó đã buộc Ngũ Giác Đài phải kiểm soát chặt chẽ hơn lực lượng Vệ binh của Washington D.C.

Robert Salesses, người đang giữ chức phụ tá Bộ trưởng Quốc phòng về an ninh quốc phòng và an ninh toàn cầu, hồi tháng trước cho biết: “Có rất nhiều chuyện xảy ra trong mùa xuân mà Bộ đã bị chỉ trích”. Vào trước cuộc biểu tình ủng hộ Trump ngày 6 tháng 1 gần Tòa Bạch Ốc, 255 lính Vệ binh Quốc gia đầu tiên đã đến thủ đô và Đô trưởng Muriel Bowser xác nhận trong một bức thư gửi chính quyền rằng không cần hỗ trợ quân sự nào khác.

Đến sáng ngày 6 tháng 1, đám đông bắt đầu tụ tập tại quảng trường Ellipse trước bài phát biểu của Trump. Theo kế hoạch của Ngũ Giác Đài, quyền Bộ trưởng Quốc phòng sẽ được thông báo nếu đám đông vượt quá 20.000 người. Không lâu sau, rõ ràng là đám đông kiểm soát sự kiện chứ không phải quân đội và cơ quan thực thi pháp luật ở đó để duy trì trật tự. Trump đọc bài phát biểu ngay trước buổi trưa và ông nói với những người ủng hộ hãy tuần hành đến Điện Capitol. Đám đông tuần hành có ít nhất là 10.000 người.

Những kẻ điên rồ, bằng hành động tấn công trụ sở Quốc hội, đã làm lộ lên rõ mặt trái xã hội Mỹ cũng như diện mạo bệnh hoạn của những kẻ “Pro-Trump” (Getty Images)

Đến 1:15 chiều, đám đông đã tiến đến đó. Khi những người biểu tình tiến đến khuôn viên của Điện Capitol, một số ngay lập tức trở nên hung bạo; họ vượt qua hàng rào cảnh sát yếu ớt trước tòa nhà và đánh đập các sĩ quan cản đường họ.

Vào lúc 1:49 chiều, khi bạo lực leo thang, Cảnh sát trưởng của cảnh sát Capitol khi đó là Steven Sund đã gọi điện cho thiếu tướng William Walker, chỉ huy Lực lượng Vệ binh Quốc gia thủ đô, để yêu cầu hỗ trợ. Giọng của Sund “run rẩy vì cảm xúc”, Walker sau đó nói với một ủy ban Thượng viện. Walker ngay lập tức gọi cho các nhà lãnh đạo Lục quân để thông báo cho họ về yêu cầu của Capitol.

Hai mươi phút sau, khoảng 2:10 chiều, những kẻ bạo loạn đầu tiên bắt đầu phá cửa chính và cửa sổ của tòa nhà Thượng viện. Sau đó họ bắt đầu một cuộc tuần hành qua các hội trường lát đá cẩm thạch để tìm kiếm các nhà lập pháp đang kiểm phiếu đại cử tri. Báo động bên trong tòa nhà thông báo khóa cửa. Sund điên cuồng gọi cho Walker một lần nữa và yêu cầu ít nhất 200 vệ binh "và gửi thêm nếu có sẵn." Nhưng ngay cả với sự chuẩn bị trước ở cấp Nội các, không có sự trợ giúp nào ngay lập tức được thực hiện.

Trong 20 phút tiếp theo, khi các thượng nghị sĩ chạy đến nơi an toàn và những kẻ bạo loạn đã xông vào các văn phòng và lục lọi bàn làm việc của họ, Bộ trưởng Lục quân McCarthy vẫn tiếp tục nói chuyện với đô trưởng và các nhà lãnh đạo Ngũ Giác Đài về yêu cầu của Sund. Trên E-Ring ở tầng ba của Ngũ Giác Đài, các nhà lãnh đạo cấp cao của quân đội đang túm tụm bên chiếc điện thoại để nghe cái mà họ mô tả là cuộc gọi "hoảng loạn" từ Lực lượng bảo vệ thủ đô. Khi tình hình trở nên nghiêm trọng, tướng McCarthy rời khỏi phòng họp, chạy nhanh xuống hành lang đến văn phòng của tướng Miller và đột nhập vào một cuộc họp. Từng phút trôi qua, những kẻ bạo loạn đã phá vỡ các lối phụ bên trong Điện Capitol và tìm đường đến Hạ viện. Họ đã đập vỡ kính các cánh cửa dẫn vào phòng họp và cố gắng tràn vào trong khi một nhóm các nhà lập pháp vẫn đang bị mắc kẹt bên trong.

Chúng thậm chí đòi treo cổ Phó Tổng thống Mike Pence cũng như Chủ tịch Hạ viện Nancy Pelosi (AFP via Getty Images)

Lúc 2:25 chiều, McCarthy nói nhân viên chuẩn bị di chuyển lực lượng phản ứng khẩn cấp đến Điện Capitol. Lực lượng có thể sẵn sàng di chuyển sau 20 phút nữa.

Vào lúc 2:44 chiều, một người ủng hộ Trump, bà Ashli ​​Babbitt, đã bị một sĩ quan cảnh sát Capitol bắn chết khi bà ta cố trèo qua cửa sổ dẫn vào Hạ viện.

Ngay sau 3 giờ chiều, McCarthy đã “phê duyệt bằng lời nói” việc điều động 1.100 lính Vệ binh Quốc gia để hỗ trợ cảnh sát thủ đô và phát triển một kế hoạch triển khai quân đội, nhiệm vụ, địa điểm và quy mô của đơn vị.

Vài phút sau đó, lực lượng phản ứng khẩn cấp của Lực lượng Cảnh vệ rời Căn cứ Liên hợp Andrews để đến Washington DC. Ở đó, họ sẽ chuẩn bị đến Điện Capitol sau khi Miller, quyền Bộ trưởng Quốc phòng, đưa ra sự chấp thuận cuối cùng. Trong khi đó, Bộ Tổng Tham mưu đã thiết lập một cuộc gọi hội nghị qua video, vẫn mở cho đến khoảng 10 giờ đêm hôm đó, cho phép nhân viên thông báo bất kỳ thông tin cập nhật nào một cách nhanh chóng tới các nhà lãnh đạo quân đội.

Đến 3:19 chiều, Pelosi và Schumer gọi cho Ngũ Giác Đài yêu cầu giúp đỡ và được thông báo Lực lượng Vệ binh Quốc gia đã được chấp thuận.

Nhưng các nhà lãnh đạo quân đội và thực thi pháp luật đã vật lộn suốt 90 phút tiếp theo để thực hiện kế hoạch; quân đội và lực lượng Vệ Binh phải triệu tập binh lính đến từ các trạm kiểm soát, cấp cho họ thiết bị mới, đặt ra kế hoạch mới và thông báo nhiệm vụ mới của họ. Lực lượng Cảnh vệ chỉ được chuẩn bị cho nhiệm vụ điều phối giao thông. Các nhà lãnh đạo quân đội lập luận rằng việc đưa họ vào một tình huống chiến đấu đầy biến động đòi hỏi phải có hướng dẫn bổ sung để giữ an toàn cho họ và cho cộng đồng.

Đến 3:37 chiều, Ngũ Giác Đài cử lực lượng an ninh của riêng mình đến bảo vệ nhà ở của các nhà lãnh đạo quốc phòng. Vẫn chưa có đội quân nào đến được Capitol.

Đến 3:44 chiều, các nhà lãnh đạo Quốc hội đã gia tăng lời cầu xin của họ.

“Hãy nói với POTUS viết tweet mọi người nên rời đi,” Thượng nghị sĩ Schumer cầu xin các quan chức, sử dụng chức danh viết tắt của tổng thống Hoa Kỳ. Nhà lãnh đạo đa số Thượng viện Steny Hoyer (Dân chủ, Maryland) yêu cầu huy động quân nhân tại ngũ.

Vào lúc 3:48 chiều, thất vọng vì Lực lượng bảo vệ thủ đô vẫn chưa xây dựng đầy đủ kế hoạch liên kết với cảnh sát, Bộ trưởng Lục quân đã chạy từ Ngũ Giác Đài đến trụ sở cảnh sát Washington DC để giúp phối hợp với cơ quan thực thi pháp luật.

Ông Trump phá vỡ sự im lặng của mình vào lúc 4:17 chiều, đăng tweet kêu gọi những người ủng hộ mình "hãy về nhà và đi trong hòa bình."

Đến khoảng 4:30 chiều, kế hoạch quân sự đã được hoàn thiện và tướng Walker được chấp thuận để cử Lực lượng Vệ binh Quốc gia đến Điện Capitol. Các báo cáo rằng thủ phủ của các tiểu bang bị tấn công hóa ra là không có thật.

Vào khoảng 4:40 chiều Pelosi và Schumer một lần nữa nói chuyện điện thoại với tướng Milley và ban lãnh đạo Ngũ Giác Đài, yêu cầu ông Miller bảo đảm an ninh khuôn viên Capitol.

Nhưng sự thù địch đã trở nên rõ ràng. Trong cuộc gọi, lãnh đạo Quốc hội “cáo buộc bộ máy an ninh quốc gia đã biết trước rằng những người biểu tình đã lên kế hoạch tiến hành một cuộc tấn công vào Điện Capitol,” tài liệu cho biết.

Cuộc gọi kéo dài 30 phút. Người phát ngôn của Pelosi thừa nhận đã có một cuộc thảo luận ngắn về những thất bại tình báo rõ ràng dẫn đến cuộc nổi dậy.

Phải mất một tiếng đồng hồ nữa trước khi đội cảnh vệ đầu tiên gồm 155 thành viên có mặt tại Điện Capitol. Mặc đồ chống bạo động, họ đến nơi lúc 5:20 chiều.

Họ bắt đầu xua những kẻ bạo loạn ra ngoài, nhưng có rất ít vụ bắt giữ của cảnh sát.

Đến 8 giờ tối. Điện Capitol được tuyên bố là an toàn.

___

Các phóng viên của Associated Press: Michael Balsamo ở New York, Nomaan Merchant ở Houston, và Mary Clare Jalonick, Jill Colvin, Eric Tucker, Zeke Miller và Colleen Long đóng góp cho bài báo này.

(Nguồn: Facebook Chan Hieu)

Bài viết liên quan

Đăng ký nhận bản tin