"Khoảng cách kép" trong gia đình gốc Việt

ByĐINH YÊN THẢO

Ngày 28-09-2020 (GMT +7)

Khi nhắc về sự khác biệt trong suy nghĩ, quan niệm, hành xử, người ta thường đề cập đến về khái niệm "khoảng cách thế hệ". Khoảng cách thế hệ tồn tại ở bất cứ quốc gia hay sắc tộc nào vì sự thay đổi xã hội qua thời gian dẫn theo sự thay đổi quan niệm và lối sống giữa các thế hệ. Đây là một thực tế phổ biến và hiển hiện trong bất cứ xã hội và gia đình nào. Nhưng với các cộng đồng đồng di dân, hay nói riêng với cộng đồng Việt tại Hoa Kỳ, khoảng cách này dường như bị nhân đôi bởi nó có thêm một khoảng cách khác: khoảng cách văn hóa.

Theo số liệu Cục Dân Số Hoa Kỳ (ACS 2019), trong gần 1,9 triệu người gốc Việt đang sống tại Hoa Kỳ, có đến hai phần ba, tức khoảng hơn 1,2 triệu, là sinh ra ngoài nước Mỹ, hầu hết tại Việt Nam. Đến Mỹ theo các làn sóng tị nạn và di dân khác nhau trong hơn 40 năm qua, một số bậc phụ huynh, ông bà lớn tuổi đã lo toan mưu sinh và có những trở ngại ngôn ngữ, dẫn đến việc họ có khuynh hướng quần tụ khép kín trong cộng đồng. Sự thấm đẫm văn hóa Việt cũng làm họ không có nhiều cơ hội để thấu hiểu văn hóa xứ người. Cuối cùng, nó tạo ra một khoảng cách văn hóa giữa họ với thế hệ được sinh ra hay lớn lên tại Mỹ, những người đã hấp thụ trọn vẹn hay phần lớn văn hóa Mỹ.

Lấy câu chuyện chính trường hiện nay làm ví dụ và là thực tế đang xảy ra trong không ít gia đình gốc Việt tại Mỹ. Trong khi thế hệ lớn tuổi sống với những trải nghiệm ký ức về các vấn đề chính trị xã hội-lịch sử của nhiều thập niên trước thì con cái họ thụ hưởng nền giáo dục khai phóng, cổ vũ tự do tư tưởng và quyền diễn đạt. Điều này đưa đến việc nhìn nhận khác nhau và quan điểm thậm chí có thể đối nghịch giữa họ và con cái họ. Giới lớn tuổi cho rằng các em thiếu chín chắn, bị dẫn dắt hay "bị tẩy não" khi có những suy nghĩ khác biệt, quan điểm bất đồng với mình. Ngược lại các em cho rằng cha mẹ bảo thủ, quyết đoán và thiếu thông tin. Không phải gia đình nào cũng đối diện những mâu thuẫn như thế nhưng đây là một hiện tượng khá phổ biến. Việc hình thành một số trang mạng do giới trẻ gốc Việt sinh ra hay lớn lên tại Mỹ nhằm tạo ra không gian trao đổi và tìm kiếm sự thông hiểu đã cho thấy điều đó.

Philip Nguyen – thành viên PIVOT (The Progressive Vietnamese American Organization) – một đại diện của thế hệ trẻ gốc Việt có tinh thần cấp tiến (ảnh: pivotnetwork.org)

Các cuộc cách mạng kỹ thuật và xã hội có chiều sâu và làm thay đổi cách con người suy nghĩ, giao tiếp, liên lạc và tiếp nhận thông tin phần lớn đều được tạo ra từ giới trẻ độ tuổi 20-30. Họ có tư duy, sự sáng tạo và chiều sâu trong nhận thức cùng chiến lược để làm thay đổi xã hội và thậm chí thế giới. Con cái trong các gia đình gốc Việt cũng vậy. Mặt khác, hệ thống giáo dục Mỹ - vốn tự trị, khai phóng và cổ xúy tự do tư tưởng theo khuôn khổ luật pháp - không bao giờ khuyến khích những gì có thể can dự đến suy nghĩ độc lập của sinh viên học sinh. Nhìn ở góc độ nào thì mỗi gia đình cũng cần tìm giải pháp để tạo ra một môi trường tranh luận lành mạnh. Dùng “quyền phụ huynh” để trấn áp hay né tránh không phải là cách tốt nhất cho vấn đề.

Sự đối thoại, lắng nghe giữa các thế hệ trong gia đình trên tinh thần cởi mở, tôn trọng, chấp nhận sự khác biệt cần tích cực hơn. Không chỉ các câu chuyện thời cuộc mà nhiều vấn đề khác nhau. Điều này giúp giới trẻ có thể hiểu, thông cảm với trải nghiệm quá khứ của cha mẹ, ông bà để dẫn đến suy nghĩ, thái độ hiện nay. Ngược lại, nó cho cha mẹ hiểu được lý do tại sao các em có xu hướng trái ngược mình, có điều gì hợp lý để mình có thể tự điều chỉnh hay dung hòa. Thu hẹp "khoảng cách kép" là một thách thức trong những gia đình có sự xung đột về thế hệ và văn hóa mà mỗi thành viên cần có trách nhiệm. Bởi dù khác biệt thế nào, rốt cuộc thì cha mẹ và con cái đều là những sợi giây ràng buộc mà không gì có thể phá vỡ.

Bài viết liên quan

Đăng ký nhận bản tin