GS Thomas Piketty từ chối kiểm duyệt của Trung Quốc

ByHIẾU CHÂN

Ngày 01-09-2020 (GMT +7)

Giáo sư Thomas Piketty – một nhà kinh tế học lừng danh người Pháp -  đã từ chối yêu cầu của Bắc Kinh đòi cắt bỏ nhiều phần trong cuốn sách mới của ông, nếu ông muốn nó được dịch và xuất bản ở Trung Quốc. Ông chấp nhận đứng ngoài thị trường Trung Quốc hơn là chiều theo ý của các nhà kiểm duyệt ở đó.

Giáo sư Thomas Piketty (New York Times)

Giáo sư T. Piketty nổi tiếng toàn cầu ngay sau công trình nghiên cứu “Tư bản trong Thế kỷ 21” (Capital in the Twenty-First Century) của ông ra đời năm 2013 và trở thành sách bán chạy nhất năm 2014. Bảy trăm trang sách của ông tập trung phân tích sâu những mặt trái của chủ nghĩa tư bản phương Tây – có người ví nó như bộ “Tư bản luận” của Karl Marx, ra đời giữa thế kỷ 19 và trở thành nền tảng ý thức hệ của chủ nghĩa cộng sản, có khả năng khơi dậy một phong trào xã hội nhằm canh tân chủ nghĩa tư bản toàn cầu. Ông cũng được độc giả Trung Quốc quý trọng như một ngôi sao nhạc rock.

Thế nhưng điều đó đã thay đổi khi ông đưa ra cuốn kế tiếp, “Tư bản và Ý thức hệ” (Capital and Ideology”, mở rộng phạm vi nghiên cứu từ thế giới phương Tây sang các nền kinh tế mới nổi, tập trung mô tả và phê phán sự bất bình đẳng kinh tế của các nước ngoài Tây phương như Trung Quốc và Ấn Độ. Cuốn sách được xuất bản ở Pháp cuối năm ngoái 2019, bản tiếng Anh được bán ở Mỹ tháng Ba năm nay, còn bản dịch tiếng Trung Quốc rất có thể sẽ không chào đời được do vướng phải lưỡi kéo kiểm duyệt.

“Vào lúc này có thể nói sẽ không có sách ở Trung Quốc”, giáo sư Piketty nói. Ông là một trong số ít học giả hàng đầu thế giới không quỳ gối trước Trung Quốc; ông gọi yêu cầu kiểm duyệt của họ là “lố bịch”.

“Họ không nên sợ hãi một cuốn sách như thế; đó là dấu hiệu của sự yếu đuối”, giáo sư Piketty nói trong cuộc điện thoại với phóng viên báo The New York Times.

Dịch và xuất bản sách nước ngoài ở Trung Quốc luôn là một công việc rắc rối, nhiều tranh cãi. Các nhà xuất bản ở Trung Quốc thường cắt xén hoặc thay đổi các nội dung liên quan tới tình dục hoặc chính trị để được chính quyền cho phép xuất bản. Trong những năm gần đây, môi trường xuất bản càng trở nên khó khăn hơn, cơ quan quản lý tuyên truyền và xuất bản của đảng Cộng sản Trung Quốc đã ban hành những luật lệ mới, ưu tiên cho các tác giả trong nước và cho các đề tài ca tụng mô hình kinh tế, chính trị độc đảng của xứ này.

Lo sợ bị cấm tiếp cận thị trường rộng lớn của Trung Quốc, một số học giả phương Tây và các nhà xuất bản hàn lâm đã phải nhân nhượng các nhà kiểm duyệt Trung Quốc.

Giáo sư Piketty tỏ ra không nhân nhượng. “Yêu cầu tôi cắt bỏ những phần này, rồi xuất bản những phần còn lại là một yêu cầu vô lý. Đồng ý với yêu cầu đó có nghĩa là thỏa hiệp với chế độ, là chấp nhận trở thành công cụ trong guồng máy tuyên truyền của họ,” giáo sư Thomas Piketty nói.

Khác với cuốn “Tư bản trong Thế kỷ 21” tập trung vào châu Âu và Hoa Kỳ, cuốn sách mới của ông dành một phần đáng kể để nói về Trung Quốc và phiên bản chủ nghĩa xã hội pha trộn với chủ nghĩa tư bản.

“Có một sự phê bình xây dựng trong cuốn sách, và nói thật, nó không quy tội cho mô hình Trung Quốc nhiều hơn các mô hình khác ở Mỹ, châu Âu, Ấn Độ hay Brazil”, ông Piketty nói.

Ông kể, vào đầu tháng Sáu, nhà xuất bản Citic Press – một trong những cơ sở xuất bản lớn nhất Trung Quốc, từng xuất bản bản dịch tiếng Trung Quốc cuốn “Tư bản trong Thế kỷ 21” – gửi cho nhà xuất bản Les Editions du Seuil của Pháp hai danh sách dài 10 trang giấy mỗi danh sách những đoạn trích mà họ yêu cầu cắt ra khỏi bản tiếng Pháp và tiếng Anh cuốn sách mới của ông. Các nhà xuất bản Trung Quốc khác quan tâm tới cuốn sách cũng gửi những yêu cầu tương tự.

Những đoạn bị yêu cầu cắt bỏ chủ yếu là những đoạn tác giả chỉ ra “sự gia tăng vô cùng nhanh chóng tình trạng bất bình đẳng” của Trung Quốc, tới mức ngang ngửa với Hoa Kỳ. Những đoạn khác trình bày những vấn đề nổi bật, chẳng hạn như Trung Quốc không có sắc thuế đánh vào tài sản thừa kế, dẫn tới việc tập trung của cải vào một số người. Đảng Cộng sản Trung Quốc luôn tìm cách tuyên truyền rằng mô hình kinh tế của họ là tốt nhất cho một đất nước 1,4 tỷ dân và dần dần tự khẳng định tư cách một siêu cường kinh tế có khả năng thách thức cả Hoa Kỳ.

Các nhà lãnh đạo Trung Quốc coi cuốn sách năm 2013 của giáo sư Piketty về sự bất bình đẳng gia tăng ở Mỹ và châu Âu là bằng chứng cho tính ưu việt của mô hình kinh tế Trung Quốc. Nhiều triệu bản của cuốn “Tư bản trong Thế kỷ 21” đã được bán hết, trong đó có hàng trăm ngàn bản dịch tiếng Trung Quốc. Nhưng cuốn sách mới của ông thì không phải như vậy. Trong những đoạn yêu cầu cắt bỏ có những nhận định của giáo sư Piketty rằng Trung Quốc “chưa chứng tỏ được tính ưu việt so với các nền dân chủ dân cử của Phương Tây”.

Sự ra đời cuốn sách mới của giáo sư Piketty rơi vào đúng thời kỳ Trung Quốc phải đối mặt với đà sút giảm tăng trưởng chưa từng có. Cuộc thương chiến với Hoa Kỳ, tác động của đại dịch coronavirus đã làm cho đà tăng trưởng kinh tế gần nửa thế kỷ của Trung Quốc phải dừng lại.

Ông Piketty nói việc kiểm duyệt cuốn sách “có vẻ như minh họa cho nỗi lo âu ngày càng tăng của chế độ Trung Quốc và họ từ chối một cuộc tranh luận công khai về những hệ thống kinh tế chính trị khác nhau”. Ông cho biết cuốn sách vẫn sẽ được xuất bản ở Đài Loan, và có thể cả ở Hồng Kông, ông hy vọng thế dù Hong Kong đang bị áp lực ngày càng mạnh của chính phủ Bắc Kinh qua luật an ninh quốc gia mới áp đặt sau nhiều cuộc biểu tình phản kháng của người dân.

“Nếu họ [đảng Cộng sản Trung Quốc] sợ hãi một cuốn sách như thế này thì họ có thể làm gì với những người biểu tình ở Hong Kong hoặc người biểu tình một ngày nào đó ở Bắc Kinh và Thượng Hải, vì điều đó tất yếu sẽ xảy ra?” giáo sư Piketty hỏi.

Nguồn: New York Times

Bài viết liên quan

Đăng ký nhận bản tin