Bí mật tuổi teen

ByBẢO KHÔI

Ngày 22-10-2020 (GMT +7)

Sự phát triển trí não của thanh thiếu niên phải bắt kịp với sự phát triển thể chất, nhưng chúng cũng phải đối mặt với nhiều thách thức – những điều mà các bậc cha mẹ thường không hiểu.

Minh họa: Unsplash

Thử nghiệm và khám phá

“Mẹ, mẹ đã từng thử ma túy bao giờ chưa?” Nghe con gái hỏi khi đang lái xe, người tôi giật bắn mình. Chưa hiểu ý con thế nào, tôi chỉ biết trả lời thẳng: “Chưa, mẹ chưa bao giờ”. Bà Lina P., thành phố Garden Grove-California, kể lại câu chuyện xảy ra cách đây không lâu về mẩu đối thoại với cô con gái 17 tuổi của mình. Bà nói: “Tôi đã giận run người khi ngay sau đó, con bé nói, nó đã thử rồi. Ngay sau đó, cháu giải thích: Con thử để xem nó như thế nào, và chỉ một lần thôi, hồi năm lớp sáu. Con không kể với mẹ, vì biết, thế nào mẹ cũng nổi đóa lên. Tôi tin con bé, và bình tâm lại. Thì ra con bé cũng có những “bí mật” riêng.”

Quratulain Zaidi, nhà tâm lý học, làm việc tại văn phòng tâm lý tư nhân MindnLife, có trụ sở tại Hong Kong, xác nhận điều mà tất cả các bậc cha mẹ hay nghi ngờ. “Hầu như thanh thiếu niên nào cũng đều có và giữ bí mật gì đó với cha mẹ mình, và có lẽ còn nhiều hơn những bí mật của cha mẹ chúng” - Zaidi nói - “Trải qua tuổi thanh xuân đối với thế hệ này khó hơn nhiều so với bất kỳ thế hệ nào trước đây. Sự tấn công như vũ bão của công nghệ và những gì nó cung cấp, gần như khuyến khích không được “bật mí” những bí mật”. Nhưng Zaidi cảnh báo các bậc cha mẹ: Đừng phản ứng bằng sự tức giận hoặc khinh thường những điều mà thanh thiếu niên tâm sự. “Nếu con bạn nói với bạn rằng chúng muốn xăm hình, đừng từ chối ngay, vì điều đó chẳng giúp ích được gì, mà còn khiến các con không muốn tâm sự điều gì với bạn nữa”.

Nếu là cha mẹ, bạn cần phải biết, con bạn đang giữ một bí mật gì đó. Cậu bé hay cô bé ấy đang làm một phần cuộc sống một cách tích cực, khi chúng dựa vào ranh giới giữa tuổi vị thành niên và tuổi trưởng thành. Nhiều em còn muốn bẻ gãy các quy tắc trong việc kiểm tra bản thân hoặc để theo kịp nhóm bạn cùng trang lứa. Đó là một phần của quá trình trưởng thành: thử nghiệm và khám phá.

Chuẩn bị điều chắc chắn sẽ xảy ra

Ben Brooks, 28 tuổi, ở Anh, tác giả quyển sách viết về tuổi teen “Những điều họ không muốn bạn biết” (Things They Don’t Want You to Know), đề cập đến trải nghiệm của thanh thiếu niên về sức khỏe tâm thần, bao gồm tự làm hại bản thân, ý tưởng tự sát, bắt nạt trên mạng; các trang web “người lớn”, ma túy, khiêu dâm, tình dục… Từ ngữ, giọng điệu mà Brooks sử dụng trong tác phẩm của mình, y chang như chính các thanh thiếu niên, nên ý ​​tưởng của anh giúp các bậc cha mẹ dễ nhận biết và dễ hiểu, như nhân vật trong sách là con cái của họ vậy.

“Có rất nhiều khoảnh khắc trong thời niên thiếu của tôi, nơi tôi nhận ra rằng cha mẹ mình hoàn toàn không biết gì về việc một phần trong cuộc sống của tôi đang diễn ra như thế nào. Tôi chủ yếu nói về các phần cuộc sống ảo diễn ra trên internet,” Brooks nói trong một cuộc phỏng vấn với South China Morning Post. Cuốn sách của Brooks có thể khiến một số người đọc không hài lòng, nhưng Brooks chỉ ra rằng, các bậc cha mẹ nên hiểu những gì có thể xảy ra trong cuộc sống, tâm trí và phòng ngủ của các con, để chuẩn bị tốt hơn. “Chuẩn bị” có nghĩa, chúng ta ít có khả năng bị che mắt – hoặc bị sốc – trước thực tế, và điều đó có nghĩa chúng ta sẽ biết phải làm gì hoặc nói gì khi có sự việc gì đó xảy ra, mà chắc chắn sẽ xảy ra.

Brooks cũng chỉ ra rằng cuộc cách mạng công nghệ là chìa khóa để hiểu sự phát triển của thanh thiếu niên. “Internet đã “quét” qua cuộc sống của chúng ta và hầu như không có gì thay đổi.” Brooks nói. “Đối với các bạn thanh thiếu niên lớn lên với nó, internet định hình các mối quan hệ, ý kiến, niềm tin của các em, cách các em dành phần lớn thời gian của mình. Và cha mẹ không bao giờ có thể hiểu hết những chuyện ấy như thế nào đâu”. “TikTok vài năm trước là gì? Không là gì! Nhưng giờ thì sao? Những đứa trẻ sử dụng TikTok đã trở thành “người nổi tiếng” trong cộng đồng này, như bất kỳ nữ diễn viên Hollywood hay rapper bán được đĩa bạch kim nào. Trong khi đó, hầu hết người lớn vẫn không hiểu TikTok là gì”.

Không cần “bật mí” các “bí mật”

Nhà tâm lý học Kimberley Carder, cũng từ MindnLife, nói rằng cha mẹ không nhất thiết phải lo lắng về việc các con giữ bí mật của mình. Bà nói: “Nhìn chung, đây là một phần phát triển lành mạnh của tuổi vị thành niên. Điều quan trọng cần nhớ, là trong những năm thiếu niên, con bạn đang phát triển một hệ thống giá trị và hiểu biết về thế giới sẽ đưa chúng đến tuổi trưởng thành”. Theo Carder, trong giai đoạn này, thanh thiếu niên chơi kiểu “mặc đồ” với các đặc điểm nhận dạng khác nhau, khi họ thử xem mình muốn trở thành ai, để tạo ra cảm giác mạnh mẽ hơn về bản thân. Khi tuổi dậy thì bắt đầu và cơ thể thay đổi, điều đầu tiên là thanh thiếu niên xem xét giới tính của mình và nhận thức được vai trò của giới tính ấy. Và đương nhiên, nếu có gì đó… bất thường, họ sẽ giấu kín.

Brooks nói rằng, thanh thiếu niên nên được phép giữ bí mật về một phần cuộc sống của họ. Anh giải thích: “Một phần lớn trong độ tuổi thanh thiếu niên cho đến khi trưởng thành, là thiết lập một bản sắc độc lập và thế giới riêng. Còn các bậc cha mẹ tin luôn rằng con cái của mình vô cùng trung thực; rằng bởi vì cha mẹ đã biết toàn bộ con mình vào năm 10 tuổi, năm 14 hoặc 16, 18. Carder cho biết thêm, sự khác biệt giữa giá trị trong gia đình và giá trị giữa các nhóm đồng đẳng mà thanh thiếu niên chấp nhận và chấp nhận tìm kiếm, có thể dẫn đến “sự nổi loạn và bí mật” (rebellion and secrets).

“Điều này tạo ra một động thái khó khăn cho những đứa trẻ, nhất là những em không muốn làm hỏng hình ảnh thánh thiện trong ánh mắt và suy nghĩ của cha mẹ đối với chúng. Vì vậy chúng trở nên ít trung thực hơn với chính bản thân chúng và đi tìm sự giúp đỡ từ… người khác” - Brooks nói.

Tìm hiểu bí mật ảnh hưởng đến cảm xúc

Ở một mức độ nào đó, người lớn cũng đã từng có những chuyện không muốn nói cho ai biết, như hút thuốc, uống rượu, thử nghiệm tình dục. Nhưng có một loạt bí mật mà chúng ta không có – phần lớn là do, sự bùng nổ về công nghệ. Tuy vậy, có một loại bí mật mà cha mẹ dứt khoát cần phải để tâm tới. Đó là ý nghĩ tự tử. Nghiên cứu cho thấy, một số trẻ trong độ tuổi thanh thiếu niên tự tử, chỉ được chúng cân nhắc trong một giờ, thậm chí ¼ trẻ tự tử chỉ quyết định trong vòng 5 phút – Tự tử bốc đồng! Từ câu chuyện của bản thân mình, Brooks viết trong cuốn sách, rằng áo giáp lớn nhất chống lại hành vi tự tử bốc đồng, là “dạy ai đó không tin tưởng vào suy nghĩ của họ”, rằng “những suy nghĩ thường có rất ít mối liên hệ với thực tế”.

Tự làm hại bản thân là một bí mật mà Brooks giấu kín cha mẹ. “Dù sao thì bố mẹ tôi cũng phát hiện ra, qua một cuốn nhật ký đầy kịch tính mà tôi khéo léo giấu bên dưới gối của mình,” Brooks viết. “Cũng như các mối quan hệ trực tuyến – tôi biết bố mẹ tôi sẽ không hiểu cách mà các mối quan hệ trực tuyến có thể đáp ứng các nhu cầu tình cảm không được đáp ứng trong thế giới thực, vì vậy tôi chưa bao giờ nói với bố mẹ về bất kỳ điều gì, ngay cả khi tôi thực sự đi gặp người khác; không khó để nhìn thấy mối nguy hiểm tiềm tàng trong đó”.

Tỏ ra tò mò, thay vì giận dữ

Vậy, làm thế nào để người lớn có thể nói chuyện với con cái trong độ tuổi thanh thiếu niên của mình, để tiếp cận những “bí mật” của con, những điều chúng có thể ngại hoặc không muốn hỏi? Carder khuyên bạn nên tiếp cận con bạn với sự quan tâm chứ không phải sự phán xét. “Khi các con nói với chúng ta một điều gì đó khiến chúng ta ngạc nhiên, hoặc khiến chúng ta bị sốc, hãy cố gắng “tiếp cận hoàn cảnh với sự tò mò” - Carder nói - “Cha mẹ nên cố gắng tỏ ra tò mò, thay vì phản ứng bằng sự giận dữ, hung hăng”. Như Brooks kết luận, có thể không theo kịp xu hướng ngày càng phát triển của thế giới kỹ thuật số – một trong những ảnh hưởng lớn nhất đến cuộc sống của thanh thiếu niên hiện đại – nhưng cha mẹ vẫn cần cố gắng có trách nhiệm với con cái khi chúng đang còn ở lứa tuổi “ẩm ương”…

Bài viết liên quan

Đăng ký nhận bản tin